Ngày 13/02/2026, tại Hà Nội, đoàn công tác của Bộ Y tế do đồng chí Đào Hồng Lan – Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng uỷ, Bộ trưởng Bộ Y tế – dẫn đầu đã đến thăm, chúc Tết và kiểm tra công tác trực phục vụ Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 của Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia (TTĐPGTQG).
Báo cáo tóm tắt kết quả công tác hiến – ghép tạng năm 2025, PGS. TS. Đồng Văn Hệ – Giám đốc TTĐPGTQG cho biết, trong năm qua, số ca chết não hiến tạng đã tăng kỉ lục (66 ca). Phong trào đăng ký hiến tặng mô, tạng sau khi chết/chết não cũng lan toả mạnh mẽ, đặc biệt sau sự kiện Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đăng ký hiến tạng. Điều này đã tạo dấu mốc có ý nghĩa chính trị – xã hội sâu sắc, góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng. Đồng thời, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo Bộ, TT lần đầu tiên có trụ sở độc lập. Đây là quyết định mang tính nền tảng cho sự phát triển của hệ thống hiến – ghép tạng quốc gia.
PGS. TS. Đồng Văn Hệ chia sẻ thêm, trong 20 năm từ 1992 – 2012, Việt Nam thực hiện được 936 ca ghép tạng. Trong các năm tiếp theo, từ 2013 – 2021, số ca ghép tăng dần và cao nhất đạt khoảng 900 ca. Nhưng từ năm 2022 – 2025, mỗi năm cả nước ghép trên 1000 ca và liên tục tăng, đặc biệt năm 2025 ghép khoảng 1368 ca. Số lượng bệnh viện hiến tạng cũng tăng dần. Trước năm 2022 cả nước chỉ có khoảng 5 bệnh viện hiến, nhưng đến thời điểm này của năm 2026 đã có hơn 100 bệnh viện hiến. Bên cạnh đó, tỉ lệ tạng hiến từ người cho chết não tăng dần: trước năm 2022 chỉ vỏn vẹn dưới 5%, đến nay đã tăng lên gần 20%. Số ca chết não hiến tạng tăng dần, năm sau cao hơn năm trước và năm 2025 đã đạt kỉ lục cao nhất từ trước đến nay là 66 ca. Đến thời điểm này của năm 2026, cả nước đã ghi nhận thêm 7 ca chết não hiến mô, tạng.
Từ năm 1992 – 2021 (tức là 30 năm kể từ ca ghép đầu tiên), các tổ chức quốc tế chưa ghi nhận số hiệu hiến – ghép tạng tại Việt Nam. Nhưng từ năm 2022, nước ta đã lần đầu tiên xuất hiện trên bản đồ hiến – ghép tạng thế giới.
Cả nước hiện có 56 chương trình ghép tạng tại 31 bệnh viện, trong đó có 30 bệnh viện ghép thận, 11 bệnh viện ghép gan, 5 bệnh viện ghép tim, 4 bệnh viện ghép phổi, 2 bệnh viện ghép tuỵ… Tuy nhiên có sự phân bổ chưa đồng đều khi 19/31 bệnh viện nằm ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM… Từ năm 1992 – 2025, nước ta ghép được khoảng 10600 ca, chủ yếu là các ca ghép thận.
Chia sẻ về những khó khăn, thách thức đối với hệ thống hiến – ghép tạng tại Việt Nam, Giám đốc TTĐPGTQG cho rằng, thứ nhất là hành lang pháp lý chưa cho phép hiến sau chết tim; chưa có quy định rõ về việc cho phép trẻ em hiến tạng; chưa có cơ chế tài chính cho hoạt động hiến, điều phối và ghép… Thứ hai là hiện mới chỉ có 109/1700 bệnh viện tham gia mạng lưới bệnh viện hiến. Nếu có thể gia tăng số bệnh viện đa khoa tham gia mạng lưới bệnh viện hiến thì số ca hiến – ghép sẽ có cơ hội tăng theo cấp số nhân.
Giám đốc TTĐPGTQG đề xuất sớm sửa đổi Luật Hiến mô, bộ phận cơ thể người theo hướng bổ sung quy định về việc cho phép hiến sau chết tim; bổ sung khung pháp lý cho phép trẻ em hiến tạng; thiết kế cơ chế tài chính cho hoạt động hiến và điều phối quốc gia… Đồng thời, các bệnh viện cần coi hoạt động tư vấn, vận động hiến mô, tạng là nhiệm vụ thường quy, và điều này sẽ rất khả thi nếu có cơ chế tài chính cho hoạt động hiến. Ngoài ra, bảo hiểm y tế cần xem xét chi trả cho hoạt động hiến – ghép tạng vì càng ghép nhiều, BHYT càng giảm gánh nặng. Ví dụ, theo một nghiên cứu của Bệnh viện Chợ Rẫy, chỉ tính riêng 4 năm từ 2022 – 2025, BHYT đã có thể tiết kiệm khoảng 1000 tỉ nhờ không phải chi cho lọc máu nhân tạo, thay vào đó chi cho thuốc chống thải ghép. Chưa tính đến việc những người bệnh được ghép sẽ trở lại cuộc sống bình thường, làm ra của cải cho xã hội.
PGS. TS. Đồng Văn Hệ nhấn mạnh, nếu như các giải pháp này được triển khai đồng bộ trong 3-5 năm tới, tỉ lệ hiến tạng từ người cho chết não tại VN có thể tăng gấp nhiều lần, từ đó giảm mạnh phụ thuộc vào việc hiến sống. Nước ta có thể từng bước tiếp cận các chuẩn mực quốc tế để hoạt động hiến – ghép tạng ngày càng minh bạch, công bằng, hiệu quả. Mục tiêu không chỉ là tăng số ca ghép mà là xây dựng một hệ thống hiến – ghép tạng quốc gia chuyên nghiệp, bền vững và nhân văn.
Liên quan đến công tác trực phục vụ Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, TTĐPGTQG đã xây dựng lịch trực xuyên suốt và sẵn sàng đảm bảo hoạt động điều phối hiến diễn ra minh bạch, công bằng, đúng luật pháp.
Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, đồng chí Đào Hồng Lan – Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng uỷ, Bộ trưởng Bộ Y tế bày tỏ vui mừng trước những thành tựu mà TTĐPGTQG đã đạt được, thể hiện qua những con số thực tế, là minh chứng cho nỗ lực của ngành y tế trong việc khẳng định trình độ, tay nghề và vai trò của VN trên bản đồ hiến – ghép tạng thế giới.
Nói về sự tiến bộ, phát triển của y học VN thì không thể không nhắc đến thành tựu của công tác ghép tạng. Rất nhiều ca bệnh khó lần đầu tiên được các bệnh viện triển khai trong thời gian vừa qua, cho thấy sự nỗ lực của từng y bác sĩ, từng bệnh viện cũng như vai trò của TTĐPGTQG trong việc kết nối giữa người hiến và các đơn vị liên quan để triển khai nhiệm vụ này. Công tác điều phối được thực hiện tốt thì mới có thể đảm bảo nhanh chóng, kịp thời, không bỏ qua những giây phút “vàng” để cứu sống người bệnh; đảm bảo những căn cứ khoa học để điều phối hợp lí cả về sức khoẻ của người hiến – người ghép, về thời gian, tiến độ và chuyên môn…
Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, có nhiều yếu tố mà TTĐPGTQG cần chú trọng để tiếp tục làm tốt nhiệm vụ được giao, bao gồm:
Thứ nhất là công tác vận động người hiến, trong đó quan tâm đến việc tri ân người chết não hiến mô, tạng – những người đã thực hiện nghĩa cử hi sinh cao đẹp, thầm lặng, đáng trân trọng và cần nhận được sự ghi nhận của ngành y tế, của các bệnh nhân nhận tạng… Có thể thấy, nhận thức của toàn xã hội đã có những chuyển biến tích cực, ngày càng có nhiều người tự nguyện tham gia vào việc hiến tặng mô, tạng, đặc biệt là sau khi có sự tham gia của người đứng đầu Chính phủ. Ngoài ra cũng cần kể đến sự tham gia tích cực của các tổ chức tôn giáo.
Thứ hai là sự nỗ lực nâng cao chuyên môn, tay nghề của các y bác sĩ, điều dưỡng. Thời gian qua, nhiều bệnh viện đã thực hiện được các ca ghép đa tạng phức tạp như ghép khối tim phổi, ghép 2 ca phổi trong cùng một ngày… tạo nên tiếng vang không chỉ ở Đông Nam Á mà còn trên thế giới. Đáng chú ý, không chỉ các bệnh viện tuyến trung ương tham gia vào hiến – ghép tạng mà các bệnh viện tuyến tỉnh cũng tích cực triển khai bằng sự nỗ lực, vươn lên rất lớn.
Thứ ba là công tác đào tạo, trong đó chú trọng đến chỉ đạo tuyến và nâng cao năng lực của đội ngũ y tế cơ sở.
Thứ tư là quy trình tư vấn, từ bước vận động thay đổi nhận thức, đến khi đăng ký và cách thức triển khai thực hiện lúc xảy ra tình trạng chết/chết não. Quy trình này cần sự tham gia, phối hợp chặt chẽ của nhiều ban, ngành mà trong đó phải kể đến Hội Vận động hiến mô, bộ phận cơ thể người, các bệnh viện…
Thứ năm là công tác điều phối – hoạt động quan trọng gắn với chức năng, nhiệm vụ của TTĐPGTQG. Cần nghiên cứu cách thức điều phối hiệu quả, hợp lí, khoa học, năng suất, đảm bảo yêu cầu chuyên môn và cứu được nhiều bệnh nhân nhất có thể. Việc điều phối cần vừa làm, vừa rút kinh nghiệm sao cho việc triển khai được công khai, minh bạch, chuyên nghiệp, hiệu quả. Ngoài ra còn cần khắc phục tính tự phát hay những điểm chưa tốt trong thời gian trước.
Thứ sáu là hoàn thiện chính sách, trong đó cần thống kê, nghiên cứu kĩ căn cứ khoa học, kinh nghiệm quốc tế, cách thức triển khai, thực hiện, đưa ra những căn cứ chứng minh và đề xuất cụ thể, tính toán và đánh giá tác động bằng bài toán, những con số biết nói…
Đồng chí Đào Hồng Lan khẳng định, lãnh đạo Bộ Y tế sẵn sàng đồng hành, tháo gỡ những vấn đề vướng mắc trong lĩnh vực hiến – ghép tạng để ngày càng có thêm nhiều người bệnh được cứu sống, qua đó đáp ứng yêu cầu, mong mỏi của Nhà nước và người dân, đóng góp vào sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân.
Cũng trong khuôn khổ buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan và đoàn công tác đã thực hiện nghi thức tri ân những người chết não hiến tặng mô, tạng.
