Sáng ngày 03/07/2026, tại Hà Nội, Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia tổ chức Hội thảo Đánh giá hoạt động hiến, lấy, ghép mô tạng 6 tháng đầu năm và kế hoạch phát triển 6 tháng cuối năm 2026.
Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia nhận định, đây là dịp để cùng nhìn lại kết quả đạt được, trao đổi thẳng thắn về những khó khăn, vướng mắc, từ đó thống nhất các giải pháp nhằm phát triển bền vững lĩnh vực đầy tính khoa học, nhân văn và trách nhiệm xã hội này.
Từ ca ghép thận đầu tiên vào năm 1992 đến hết năm 2025, cả nước đã thực hiện được 10878 ca ghép mô, bộ phận cơ thể người. Riêng năm 2025, có 1368 ca ghép và 66 trường hợp hiến tạng từ người cho chết não. Những con số đó cho thấy y học Việt Nam đã có bước phát triển rất đáng tự hào, từng bước làm chủ nhiều kĩ thuật khó, hình thành nền tảng của một hệ thống điều phối ghép tạng ở quy mô quốc gia.
Đặc biệt trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước đã có 37 trường hợp hiến tạng từ người cho chết não, gần bằng cả năm 2024; thực hiện 620 ca ghép trong đó 151 ca từ người hiến chết não, chiếm 24,3%; hơn 15450 người đã đăng ký hiến mô, tạng, nâng tổng số người đăng ký trên cả nước lên trên 180000 người. Đây là những tín hiệu rất đáng trân trọng, cho thấy nhận thức xã hội đang chuyển biến tích cực, lòng nhân ái đang được lan tỏa và niềm tin của người dân đối với hoạt động hiến, ghép tạng ngày càng được củng cố.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn trân trọng ghi nhận và biểu dương sự nỗ lực của TTĐPGTQG, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đội ngũ hồi sức cấp cứu, phẫu thuật viên, điều phối viên, lực lượng vận chuyển, truyền thông cùng các tổ chức, cá nhân đã âm thầm, bền bỉ đóng góp cho sự nghiệp cao quý này.
Tuy nhiên, không được bằng lòng với những kết quả bước đầu vì nhu cầu ghép tạng còn rất lớn, trong khi nguồn tạng từ người hiến chết não chưa tương xứng với tiềm năng. Việc phát hiện, tư vấn, vận động người hiến và tổ chức điều phối tại một số cơ sở vẫn chưa đồng đều. Đáng lưu ý là trong số 37 trường hợp hiến tạng từ người cho chết não của 6 tháng đầu năm nay, mới có số ít trường hợp được điều phối thông qua TTĐPGTQG theo đúng quy định.
Trước thực trạng đó, Bộ Y tế đã có văn bản chỉ đạo gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố, y tế bộ, ngành và các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thực hiện ghép mô, bộ phận cơ thể người để chấn chỉnh. Các đơn vị phải rà soát toàn diện quy trình, tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc điều phối, đảm bảo hoạt động lấy, ghép, bảo quản, lưu giữ, vận chuyển mô, bộ phận cơ thể người được thực hiện thông qua TTĐPGTQG đúng chức năng, thẩm quyền và quy định của pháp luật. Đây là yêu cầu về kỉ cương, pháp luật, đạo đức nghề nghiệp, sự công bằng trong tiếp cận ghép tạng và niềm tin của nhân dân đối với ngành y tế. Người đứng đầu các cơ sở y tế phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra và chịu trách nhiệm về việc thực hiện nghiêm các quy định trong phạm vi đơn vị của mình.
Trên cơ sở chấn chỉnh kỉ cương, tăng cường công khai, minh bạch và bảo đảm công bằng trong điều phối ghép tạng, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn đề nghị các đơn vị tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm sau:
Thứ nhất, khẩn trương hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác. Luật sửa đổi cần tháo gỡ những vướng mắc thực tiễn, nhất là về tổ chức mạng lưới hiến – ghép, trách nhiệm của các cơ sở y tế, nguyên tắc điều phối, cơ sở dữ liệu quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến, người bệnh và gia đình người hiến… Mọi hoạt động phải bảo đảm tự nguyện, nhân đạo, không vì mục đích thương mại và tuyệt đối minh bạch.
Thứ hai, xây dựng, vận hành đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia về người hiến, người chờ ghép, nguồn mô, tạng và kết quả sau ghép. Đây phải là nền tảng quản trị trung tâm của toàn bộ hệ thống để mọi người bệnh không phân biệt nơi cư trú, điều kiện kinh tế hay vị thế xã hội đều có cơ hội tiếp cận ghép tạng công bằng trên cơ sở chỉ định chuyên môn và các tiêu chí y khoa, xã hội, minh bạch.
Thứ ba, phát triển mạnh mạng lưới bệnh viện hiến trên phạm vi cả nước. Các cơ sở có năng lực hồi sức tích cực cần chủ động kiện toàn đội ngũ phát hiện, tư vấn, chăm sóc người hiến tiềm năng và điều phối viên tại bệnh viện. Năng lực phát hiện, duy trì nguồn hiến và phối hợp điều phối cần được xem là một tiêu chí quan trọng trong đánh giá chất lượng hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Thứ tư, hoàn thiện cơ chế tài chính cho toàn bộ chuỗi hoạt động từ phát hiện, hồi sức, lấy, bảo quản, điều phối, vận chuyển đến ghép và theo dõi sau ghép. Không để các cơ sở lúng túng vì chi phí, không để chi phí trở thành rào cản làm chậm trễ tiếp nhận nguồn hiến và làm mất đi cơ hội sống của người bệnh.
Thứ năm, chuẩn hóa quy trình điều phối và vận chuyển mô, tạng trên phạm vi cả nước. Phát huy hiệu quả phối hợp với các địa phương, lực lượng công an, hàng không, giao thông và các đơn vị liên quan. Trong ghép tạng, mỗi giờ thậm chí mỗi phút trôi qua đều có thể quyết định cơ hội sống của người bệnh.
Thứ sáu, cần tiếp tục đổi mới truyền thông theo chiều sâu, chuyển từ vận động đăng ký đơn thuần sang từng bước xây dựng văn hóa hiến tặng mô, tạng trong cộng đồng. Truyền thông phải chân thực, nhân văn, tôn trọng tín ngưỡng, phong tục và cảm xúc của mỗi gia đình, để thông điệp “Cho đi là còn mãi” trở thành lựa chọn tự nguyện, cao đẹp và bền vững trong đời sống xã hội.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nhấn mạnh, hiến – ghép tạng không chỉ là thành tựu của y học kĩ thuật cao mà còn là thước đo năng lực quản trị, chiều sâu nhân văn của một nền y học. Với sự vào cuộc đồng bộ của các cơ sở y tế, các cấp, các ngành và sự đồng hành của toàn xã hội, Thứ trưởng Bộ Y tế tin tưởng Việt Nam sẽ xây dựng được một hệ thống hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người hiện đại, công bằng, minh bạch và bền vững để ngày càng nhiều người bệnh có thêm cơ hội được sống.
Tổng kết hoạt động 6 tháng đầu năm 2026, PGS. TS. Đồng Văn Hệ – Giám đốc TTĐPGTQG cho biết đã 620 ca ghép, trong đó số ca ghép tạng từ người cho chết não là 151 ca, số ca ghép tạng từ người cho sống là 469 ca. Ngoài ra, trong 6 tháng đầu năm nay đã có 37 ca chết não hiến mô, tạng. Từ năm 2010 đến nay có 24 bệnh viện thực hiện chẩn đoán chết não hiến mô, tạng tập trung chủ yếu ở Hà Nội, TP.HCM, Quảng Ninh… trong đó có 20 bệnh viện ghép và 4 bệnh viện hiến (mỗi bệnh viện thực hiện 1 ca).
Giám đốc TTĐPGTQG đánh giá, điểm sáng trong thời gian qua là số ca ghép tiếp tục duy trì ở mức cao; năng lực chuyên môn của các trung tâm ghép ngày càng phát triển. Bên cạnh đó, một số bệnh viện tiếp tục duy trì tốt hoạt động phát hiện và vận động người hiến. Đồng thời, Thông tư số 48/2024/TT-BYT đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc xây dựng mạng lưới bệnh viện hiến.
Tuy nhiên, một vấn đề tồn tại là số bệnh nhân chết não hiến tăng rất chậm: 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận 37 người hiến, tăng khoảng 8,8%. Mặc dù vẫn tăng, nhưng tốc độ tăng trường đã chậm hơn nhiều so với kì vọng và chưa tạo được bước phát triển mang tính đột pháp. Điều đáng lưu ý hơn là gần như toàn bộ số người hiến vẫn tập trung tại một số bệnh viện.
PGS. TS. Đồng Văn Hệ cho rằng, số người chết não tăng ít đến từ các nguyên nhân sau:
Thứ nhất, mạng lưới bệnh viện hiến chưa thực sự hoạt động. Hiện nay đã có 109 bệnh viện tham gia mạng lưới, nhưng nhiều bệnh viện chưa từng phát hiện người hiến; chưa thành lập đầu mối hoạt động thường xuyên; điều phối viên chủ yếu kiêm nhiệm; chưa có cơ chế hỗ trợ để triển khai thực tế.
Tổng kết hoạt động 6 tháng đầu năm 2026, PGS. TS. Đồng Văn Hệ – Giám đốc TTĐPGTQG cho biết đã có 620 ca ghép, trong đó số ca ghép tạng từ người cho chết não là 151 ca, số ca ghép tạng từ người cho sống là 469 ca. Ngoài ra, trong 6 tháng đầu năm nay đã có 37 ca chết não hiến mô, tạng. Từ năm 2010 đến nay có 24 bệnh viện thực hiện chẩn đoán chết não hiến mô, tạng tập trung chủ yếu ở Hà Nội, TP. HCM, Quảng Ninh… trong đó có 20 bệnh viện ghép và 4 bệnh viện hiến (mỗi bệnh viện thực hiện 1 ca).
Giám đốc TTĐPGTQG đánh giá, điểm sáng trong thời gian qua là số ca ghép tiếp tục duy trì ở mức cao; năng lực chuyên môn của các trung tâm ghép ngày càng phát triển. Bên cạnh đó, một số bệnh viện tiếp tục duy trì tốt hoạt động phát hiện và vận động người hiến. Đồng thời, Thông tư số 48/2024/TT-BYT đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc xây dựng mạng lưới bệnh viện hiến.
Tuy nhiên, một vấn đề tồn tại là số bệnh nhân chết não hiến tăng rất chậm: 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận 37 người hiến, tăng khoảng 8,8%. Mặc dù vẫn tăng, nhưng tốc độ tăng trưởng đã chậm hơn nhiều so với kì vọng và chưa tạo được bước phát triển mang tính đột phá. Điều đáng lưu ý hơn là gần như toàn bộ số người hiến vẫn tập trung tại một số bệnh viện.
PGS. TS. Đồng Văn Hệ cho rằng, số người chết não tăng ít đến từ các nguyên nhân như mạng lưới bệnh viện hiến chưa thực sự hoạt động; chưa có cơ chế tài chính cho bệnh viện hiến; hoạt động hiến còn mang tính nhạy cảm; chưa thực hiện nghiêm quy định báo cáo người hiến tiềm năng; chưa thực hiện audit tử vong ICU; chưa tuân thủ đầy đủ điều phối quốc gia; hệ thống báo cáo sau ghép còn yếu.
Giám đốc TTĐPGTQG đề ra kế hoạch 6 tháng cuối năm với các nội dung như triển khai nghiêm việc báo cáo người hiến chết não tiềm năng tại tất cả các bệnh viện có ICU theo Thông tư số 48/2024/TT-BYT; đề xuất Bộ Y tế xem xét việc tuân thủ như một tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện; xây dựng mô hình mạng lưới bệnh viện hiến Hà Nội, sau đó nhân rộng ra các địa phương khác; thành lập hệ thống Tele-donation hoạt động 24/7 để hỗ trợ các bệnh viện hiến; xây dựng registry quốc gia quản lí người hiến – ghép; trình Bộ Y tế cơ chế tài chính cho bệnh viện hiến, bao gồm kinh phí cho tư vấn, điều phối, hồi sức, chẩn đoán chết não, lấy và bảo quản tạng, vận chuyển và các hoạt động liên quan; xây dựng bộ KPI giai đoạn đầu cho bệnh viện hiến với các tiêu chí khả thi, tập trung vào báo cáo người hiến tiềm năng, đào tạo nhân lực, audit và tổ chức đầu mối hiến tạng.
Chia sẻ về thực trạng tuân thủ báo cáo hoạt động hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người tại các cơ sở y tế, TS. BS. Phạm Gia Anh – Phó Giám đốc TTĐPGTQG cho biết, mặc dù các quy định đã có đầy đủ từ Luật, Nghị định, Thông tư nhưng mạng lưới 134 cơ sở y tế lại đang vận hành trên các luồng dữ liệu thủ công và phân mảnh. Số liệu chỉ có sau khi đồng ý hiến tạng, làm mất đi cơ hội cứu người trước khi quá trình tư vấn kịp diễn ra.
Phó Giám đốc TTĐPGTQG chỉ ra 6 điểm nghẽn trong công tác báo cáo số liệu, bao gồm: thiếu chuẩn hoá; báo cáo độ trễ cao; không liên thông; vấn đề cập nhật danh sách chờ; khuyết dữ liệu hậu phẫu và không chế tài. TS. BS. Phạm Gia Anh đề xuất, cần xác định trách nhiệm và thiết lập chế tài, hoàn thiện hệ thống registry quốc gia và cập nhật dữ liệu theo thời gian thực.
Trình bày về một số điểm mới trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, TS. Nguyễn Hoàng Phúc – Phó Giám đốc TTĐPGTQG cho biết, mục đích ban hành nhằm tăng nguồn hiến từ người chết não hoặc chết tuần hoàn; quản lí chặt chẽ với người hiến sống; chuyển đổi số; điều phối minh bạch và thúc đẩy các hoạt động liên quan đến sử dụng máu, tế bào cùng các sản phẩm từ máu, tế bào. Đây là cơ sở hình thành các chính sách sửa đổi Luật.
Luật sửa đổi, bổ sung dự kiến bao gồm 8 chính sách mới nổi bật là vận động hiến mô, tạng và hiến lấy xác; điều kiện của người hiến mô, tạng khi còn sống và sau khi chết; mở rộng đối tượng hiến mô, tạng sau khi chết; đơn giản hoá các điều kiện về nhân sự, cơ sở vật chất của cơ sở ghép tạng; điều kiện xác định chết não, chết tuần hoàn; quản lí, sử dụng mô, tạng; bảo đảm điều kiện cho hoạt động hiến, ghép mô, tạng.
Bên cạnh đó, các đại biểu cũng lắng nghe các tham luận về dấu ấn trong hoạt động ghép tạng và phát triển kĩ thuật ghép đa tạng từ người hiến chết não tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức; chi phí cho hoạt động hiến từ người hiến chết não hay chết tuần hoàn tại Bệnh viện Chợ Rẫy cùng phân tích trường hợp hiến được chuyển từ BVĐK Bình Dương; đề xuất cơ chế và định mức chi phí cho hoạt động hiến, lấy, điều phối và ghép mô, bộ phận cơ thể người từ người hiến chết não…
Trong phiên thảo luận bàn tròn, các đại biểu đã cùng trao đổi về các nội dung như hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu (registry) quốc gia về hiến, lấy, ghép mô, BPCTN phục vụ quản lí, điều phối và theo dõi kết quả sau ghép; xây dựng bộ chỉ số đánh giá (KPI) đối với bệnh viện có hoạt động hiến mô, tạng; đào tạo, phát triển và chuẩn hoá đội ngũ điều phối viên hiến, ghép mô, tạng; cơ chế vận chuyển mô, tạng và phối hợp liên viện; cơ chế tài chính cho hoạt động hiến, lấy, điều phối và ghép mô, tạng; nhưng nội dung trọng tâm trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Hiến, lấy, ghép mô, BPCTN…
