Trong hai năm gần đây, Việt Nam đã ghi nhận những bước tiến quan trọng trong phát triển chương trình hiến tạng từ người cho chết não. Tỷ lệ ca hiến từ người chết não đã tăng đáng kể, từ dưới 5% lên gần 20%, góp phần mang lại cơ hội sống cho nhiều người bệnh. Kết quả này là minh chứng cho sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của Chính phủ, Bộ Y tế, các cơ sở y tế, mạng lưới điều phối hiến – ghép tạng trên toàn quốc, cùng với nghĩa cử cao đẹp của người hiến và gia đình – những con người đã trao đi sự sống trong những thời khắc đau thương nhất.
Tuy nhiên, xét trên tổng thể, tỷ lệ hiến tạng từ người cho chết não tại Việt Nam vẫn còn thấp so với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Trong khi nhu cầu ghép tạng ngày càng gia tăng, đặc biệt với các bệnh nhân suy tim, suy phổi giai đoạn cuối, những trường hợp không có khả năng duy trì sự sống lâu dài nếu không được ghép tạng thì nguồn tạng hiến vẫn còn rất hạn chế. Hiện nay, nguồn tạng từ người hiến sống vẫn chiếm tỷ lệ lớn, tiềm ẩn những nguy cơ đối với sức khỏe người hiến, đồng thời đặt ra các vấn đề về tâm lý, đạo đức, cũng như yêu cầu ngày càng cao về tính minh bạch và giám sát.
Giai đoạn 2023–2025 tiếp tục ghi nhận sự gia tăng về số ca hiến từ người chết não, song năm 2025, Việt Nam mới đạt 66 ca hiến tạng từ người chết não, con số còn khiêm tốn so với nhu cầu thực tế. Điều này cho thấy, phát triển nguồn hiến từ người chết não không chỉ là vấn đề chuyên môn y tế, mà còn liên quan chặt chẽ đến hệ thống chính sách, khung pháp lý, cơ chế tài chính, tổ chức thực hiện và niềm tin xã hội.
Trong khu vực Đông Nam Á, Thái Lan là một trong những quốc gia có hệ thống hiến – ghép tạng phát triển. Năm 2024, quốc gia này ghi nhận 436 ca hiến tạng từ người chết, đạt tỷ lệ 6,06 ca/triệu dân, nhờ hệ thống được xây dựng đồng bộ, chuyên nghiệp và bền vững. Đây là những kinh nghiệm thực tiễn có giá trị để Việt Nam tham khảo, học hỏi và vận dụng phù hợp.
Xuất phát từ thực tiễn đó, Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia tổ chức Hội nghị Quốc tế: “Tăng cường nguồn hiến mô, tạng từ người chết não và xây dựng hệ thống hiến, ghép mô, tạng bền vững tại Việt Nam”, với sự tham dự của lãnh đạo Bộ Y tế, đại diện các bệnh viện trên toàn quốc và các chuyên gia quốc tế đầu ngành. Hội thảo được kỳ vọng sẽ đưa ra những định hướng, giải pháp và cam kết mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững hoạt động hiến – ghép mô, tạng tại Việt Nam, vì mục tiêu cao nhất là cứu sống người bệnh, bảo đảm công bằng, minh bạch và tuân thủ pháp luật.
Hiến, ghép mô, tạng là lĩnh vực đặc biệt, nơi khoa học công nghệ gắn kết chặt chẽ với các giá trị đạo đức, văn hóa và lòng nhân ái. Mỗi ca hiến tạng là một câu chuyện nhân văn sâu sắc; mỗi ca ghép tạng thành công là một cuộc đời được hồi sinh. Những bước tiến trong lĩnh vực này không chỉ mang ý nghĩa y học mà còn góp phần xây dựng một xã hội nhân ái, văn minh và tiến bộ.
